| زكات |
مقدمه انسان برترین آفریده خدای مهربان است و برای رسیدن به كمال و سعادت در دنیا و آخرت، به برنامه ای كامل نیاز دارد كه همه نیازهای مادّی و معنوی، روحانی و جسمانیِ زندگی اش را مورد توجه قرار داده و دستورات و راهنمایی های لازم را به او بنماید. دین اسلام نیز كامل ترین و برترین دین الهی است كه برنامه ای كامل برای زندگی مادی و معنوی انسان ارایه نموده و در تمام امور، دستورات دقیق، و حكیمانه ای مطرح ساخته است، مثلاً: درباره رابطه فرد با خدا، نماز و روزه را واجب نموده است. در مورد وظیفه فرد نسبت به انسان های دیگر و چگونگی آن، امر به معروف و نهی از منكر را فریضه ای مهم شمرده است. در زمینه حفظ اتحاد و اجتماع امت اسلام، فریضه عبادی ـ سیاسی حج را واجب فرموده و نماز جمعه و جماعت را برای تحكیم پیوند میان مؤمنین و ارتباط جمعی آنان با پروردگار تشریع كرده است. در مورد چگونگی كسب و كار، احكام معاملات را توضیح داده و تجارت های حلال و حرام را مشخص كرده است. در مورد درآمدهایی كه انسان ها كسب می كنند، خمس و زكات را واجب نموده و حتی صحیح بودن نماز را مشروط به این دانسته كه لباس فرد نمازگزار، از پولی نباشد كه خمس آن داده نشده است. بنابراین، با دقت در احكام و مسایل شرعی و برنامه های جامع دین اسلام، به این نكته مهم پی می بریم كه دین اسلام، تنها یك قسمت از زندگی انسان یا یك جنبه از نیازهای او را مورد توجه قرار نداده، بلكه با عنایت به نیازهای مختلف آدمی در طول زندگی، احكام گسترده ای را برای او وضع كرده است. بر همگان روشن است كه عمل به این احكام و برنامه ها، علاوه بر اهمیت توجه و اطاعت بنده نسبت به دستورات خداوند، ثمرات و دستاوردهای مختلفی هم برای او در دنیا و آخرت دارد. زكات نیز كه یكی از فروعات دین اسلام می باشد، احكام و مسایل فراوانی دارد كه بر یكایك مسلمانان لازم است در احیا و اقامه احكام آن بكوشند. كسانی هم كه حكم وجوب زكات به آنها تعلق می گیرد، باید احكام آن را درست و دقیق بیاموزند، چرا كه اگر به احكام اقتصادی اسلام (به خصوص در مورد زكات و خمس) توجه كرده و بدان عمل كنیم، آثار مثبت آن ها به زودی در زندگی ما آشكار گشته و عواقب و نتایج ناشی از عدم اهتمام به این فریضه های اسلامی، از جامعه دینی ما دور خواهد شد. در این نوشتار، پس از بیان اهمیت زكات در اسلام و برخی از آثار پرداخت زكات و عواقب عدم پرداخت آن، به احكامی چند از زكات اشاره می كنیم. زكات در لغت و قرآن، به معنای «طهارت، پاكیزگی، رشد و نموّ» به كار رفته است. به نقل دانشمند بزرگ شیعه، شیخ محمدحسن نجفی (صاحب كتاب ارزشمند جواهرالكلام): «زكات عبارت است از خارج كردن قسمتی از دارایی تا بقیه آن با بركات خداوند رشد كند ( و زیاد شود) و درجات صاحبش را بالا برد و مال را از حرام و صاحب آن را از صفات ناپسند، پاك گرداند».[1] اهمیت زكات پیشوایان اسلام زكات را از ضروریات دین و منكر آن را كافر دانسته اند: روزی امام صادق ـ علیه السلام ـ آداب و نحوه اخذ زكات را كه در نامه 25 نهج البلاغه نیز آمده است، از قول حضرت علی ـ علیه السلام ـ نقل فرمود. سپس گریه كرد و فرمود: به خدا سوگند! حرمت ها را شكستند و به كتاب خدا و سنت پیامبرش عمل نكردند.[2] امام رضا ـ علیه السلام ـ فرمود: خداوند به من نعمت هایی داده كه دائماً نگران آن هستم تا حقوقی را كه خداوند نسبت به آن ها بر من واجب كرده است پرداخت كنم. سؤال شد: شما نیز با آن مقام بزرگی كه دارید، به خاطر تأخیر زكات از خدا می ترسید؟ فرمود: بله![3] امام صادق ـ علیه السلام ـ فرمود: خداوند بر این امت چیزی را سخت تر از زكات واجب نكرده است و اكثر هلاكت امت ها به خاطر نپرداختن آن است.[4] رسول خدا ـ صلی الله علیه و آله ـ سوگند یاد كرد كه: جز مشرك كسی در مورد پرداخت زكات خیانت نمی كند.[5] و نیز فرمود: یا علی، ده گروه از امت من كافر می شوند؛ یكی از آن ها كسانی اند كه زكات نمی پردازند. رسول خدا ـ صلی الله علیه و آله ـ در آخرین خطبه خود فرمود: ای مردم! زكات اموال خود را بپردازید كه هر كس زكات نپردازد، برای او نه نمازی است و نه حجی و نه جهادی.[6] در روایات متعدد، زكات به عنوان یكی از پایه های دین اسلام شمرده شده است و فرموده اند: بنای دین اسلام بر پنج چیز استوار شده است: نماز، حج، زكات، روزه و ولایت. از آیات قرآن نیز به دست می آید كه زكات در تمام ادیان الهی وجود داشته؛ چنان كه حضرت عیسی ـ علیه السلام ـ وقتی در گهواره به سخن آمد و فرمود: «وَ أَوْصانِی بِالصَّلاهِ وَ الزَّكاهِ ما دُمْتُ حَیًّا»[7] خداوند مادامی كه زنده هستم مرا به نماز و زكات سفارش كرده است. حضرت موسی ـ علیه السلام ـ نیز خطاب به بنی اسرائیل می فرماید: «أَقِیمُوا الصَّلاهَ وَ آتُوا الزَّكاهَ»[8] نماز را به پا داشته و زكات بپردازید. پیامبران دیگر نیز به این امر سفارش كرده اند: و آنان را پیشوایانی قرار دادیم كه به فرمان ما (مردم را) هدایت می كردند و انجام كارهای نیك و بر پا داشتن نماز و ادای زكات را به آن ها وحی كردیم. [9] نكته مهم در این باره این است كه نماز و زكات، دارای نقش مؤثر و ارتباطی محكم در شكل دادن به اجتماع پیشرفته اسلامی هستند و بی توجهی به هر یك از آن ها، به ایمان و اعتقادات افراد و محتوای اسلامی جامعه و سیر تكاملی آن، آسیب جدی وارد خواهد نمود. به عنوان نمونه؛ یكی از ویژگی های مؤمنین حقیقی ـ كه به رستگاری و سعادت می رسند ـ پرداخت زكات معرفی شده است: «وَ الَّذِینَ هُمْ لِلزَّكاهِ فاعِلُونَ»[10] آیه ای دیگر، دریافت و پرداخت زكات و بر پا داشتن نماز را در زمره وظایف و ویژگی های مسئولین و مردم در حكومت دینی آورده است: «الَّذِینَ إِنْ مَكَّنَّاهُمْ فِی الْأَرْضِ أَقامُوا الصَّلاهَ وَ آتَوُا الزَّكاهَ»[11] و بالاخره در آیه ای دیگر می فرماید: «وَ الْمُقِیمِینَ الصَّلاهَ وَ الْمُؤْتُونَ الزَّكاهَ وَ الْمُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَ الْیَوْمِ الآخِرِ أُولئِكَ سَنُؤْتِیهِمْ أَجْراً عَظِیماً»[12] به كسانی كه نماز را به پا می دارند و زكات می دهند و ایمان به خدای بزرگ و قیامت دارند، پاداشی بزرگ عطا خواهیم نمود. در كتاب های حدیثی، سخنان فراوانی از امامان معصوم ـ علیهم السلام ـ در بیان اهمیت زكات آمده است. هم چنین جالب است كه بدانیم در روایات ما، برای هر چیز زكاتِ مخصوصی معرفی شده است، مثلاً: زكات علم و دانش، نشر و یاد دادن آن به دیگران و تلاش برای عمل به آن است. زكات زیبایی، حفظ عفت و آلوده نكردن خود به گناه است. زكات سلامتی بدن، كوشش در عبادت پروردگار و روزه گرفتن است. زكات قدرت، رعایت انصاف نسبت به دیگران است. زكات توانگری و دارایی، نیكی به همسایگان و صله رحم است. زكات شجاعت، جهاد در راه خدا است.[13] در این جا به برخی از آثار پرداخت زكات و نیز به بعضی عواقب عدم پرداخت آن اشاره می كنیم: آثار پرداخت زكات 1. درمان بخل بخل عیبی است كه عیوب دیگری را به دنبال خواهد آورد: بی اعتنایی به مردم، سنگدلی، عذرتراشی، دروغ پنداشتن ادعای فقراء، از دست دادن دوستان خوب، گاوصندوقی برای وارثان، تنگ گیری نسبت به خود و بستگان، سوءظن به وعده های خداوند، تحقیر شخصیت خود در جامعه، اعتماد كردن بر مال خود به جای توكل بر خدا و... گوشه ای از آثار بخل است. از این روست كه افرادی كه به فكر خودسازی و اصلاح خویشتن هستند، باید خود را از این عیب دور بدارند: «وَ مَنْ یُوقَ شُحَّ نَفْسِهِ فَأُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ»[14] «و هر كس را از خوی بخل و حرص دنیا نگاه دارند آنان به حقیقت رستگاران عالمند.» یكی از امامان معصوم را دیدند كه از اول شب تا صبح، در حالی كه مشغول طواف كعبه بود، تنها یك دعا می كرد و آن این بود: خدایا، مرا از بخل دور بدار.[15] شاید مراد از آیه 103 سوره توبه كه به پیامبر اسلام ـ صلی الله علیه و آله ـ دستور می دهد: «خُذْ مِنْ أَمْوالِهِمْ صَدَقَهً تُطَهِّرُهُمْ وَ تُزَكِّیهِمْ»[16] «ای رسول ما تو از مؤمنان صدقات را دریافت دار تا بدان صدقات نفوس آنها را از(پلیدی و حب دنیا) پاك و پاكیزه سازی.» زكات اموال مردم را بگیر و آنان را پاك كن؛ مراد پاك كردن مردم از مرض بخل و حب دنیا باشد. امام صادق ـ علیه السلام ـ فرمود: «من ادّی الزكوه... فقد وقی من الشح»[17] هر كس زكات مال خود را بپردازد. قطعاً از بخل حفظ شده است. بخل نادیدن بود اعواض را شاد دارد دید درّ خوّاض[18] را[19] 2. زكات كلید بركت و زیاد شدن رزق هر یك از كلمات «زكات» و «بركت» و واژه های مربوط به آن، 32 بار در قرآن آمده است و این نشان آن است كه زكات، مساوی بركت است. در قرآن می خوانیم: «یَمْحَقُ اللَّهُ الرِّبا وَ یُرْبِی الصَّدَقاتِ»[20] خداوند ربا را محو می كند، ولی صدقات را رشد می دهد. در روایات زیادی می خوانیم. «الزكوه تزید فی الرزق»[21] زكات روزی انسان را زیاد می كند. جوشش و افزونی زر در زكات عصمت از فحشا و منكر در صلات[22] 3. زكات بیمه كردن مال است امام كاظم ـ علیه السلام ـ فرمود: «حصنوا اموالكم بالزكاه»[23] اموال خود را از طریق زكات بیمه كنید.
[1] . جواهر الكلام، ج 15، ص 3؛ دارالكتب الاسلامیه، ایران. [2] . وافی، ج 10، ص 156. [3] . جامع الاحادیث، ج 9، ص 42. [4] . وافی، ج 10، ص 33. [5] . بحار، ج 96، ص 29. [6] . مستدرك، ج 1، ص 507. [7] . سوره مریم، آیه 31. [8] . سوره بقره، آیه 43. [9] . سوره انبیا، آیه 73. [10] . سوره مؤمنون، آیه 4. [11] . سوره حج، آیه 41. [12] . سوره نساء آیه 162. [13] . میزان الحكمه، باب زكات. [14] . سوره حشر، آیه 9، سوره تغابن، آیه16. [15] . نورالثقلین،ج 5، ص 346. [16] . سوره توبه، آیه 103. [17] . جامع الاحادیث، ج 9، ص 48. [18] . خواض به معنای فرو رونده می باشدو در قرآن به این معنا آمده «و كنّا نخوض مع الخائضین». [19] . مثنوی معنوی، دفتردوم، بیت 896. [20] . سوره بقره آیه 276. [21] . جامع الاحادیث، ج 9، ص 52 و 69. [22] . مثنوی معنوی. دفتر ششم، بیت 3577. [23] . جامع الاحادیث، ج 9، ص 49.
|
...................................................................................................................................
| زكات |
|
امام صادق ـ علیه السلام ـ فرمود: اگر حق خدا را بپردازید، من ضامن هستم كه اموال شما در دریا و خشكی تلف نشود.[1] 4. پرداخت كننده زكات محبوب ترین فرد نزد خداوند امام صادق ـ علیه السلام ـ فرمود: محبوب ترین فرد نزد خداوند، سخاوتمندترین آنان است و سخاوتمندترین مردم كسی است كه زكات مال خود را بدهد و از آنچه كه خداوند بر مال او واجب نموده، در مورد مؤمنین بخل نكند. [2] پس سخا از چشم آمد نه ز دست دید دارد كار، جز بینانرست[3] 5. زكات وسیله تقرب به خداوند امام صادق ـ علیه السلام ـ فرمود: «ان الزكاه جعلت مع الصلاه قرباناً لاهل الاسلام»[4] خداوند زكات را همراه با نماز، وسیله تقرب مسلمین به خود قرار داد. 6. راه رسیدن به رحمت های خاص الهی در قرآن می خوانیم: «وَ رَحْمَتِی وَسِعَتْ كُلَّ شَیْءٍ فَسَأَكْتُبُها لِلَّذِینَ یَتَّقُونَ وَ یُؤْتُونَ الزَّكاهَ»[5] رحمت پروردگار بر هر چیزی گسترده است، ولی دریافت قطعی آن، مخصوص كسانی است كه اهل تقوا و ایمان و زكات باشند. خداوند می فرماید: «إِنِّی مَعَكُمْ لَئِنْ أَقَمْتُمُ الصَّلاهَ وَ آتَیْتُمُ الزَّكاهَ وَ آمَنْتُمْ بِرُسُلِی»[6] اگر شما نماز را به پا دارید و زكات را پرداخت كنید و به پیامبران من ایمان آورید، قطعاً من با شما هستم. 7. وسیله باز شدن گره ها قرآن می فرماید: «فَأَمَّا مَنْ أَعْطی وَ اتَّقی وَ صَدَّقَ بِالْحُسْنى فَسَنُیَسِّرُهُ لِلْیُسْری»[7] هر كس بخششی نماید و پرهیزگار باشد و حقیقت را تصدیق نماید، ما كارهای مشكل او را آسان می كنیم. 8. مایه فرو نشاندن غضب الهی و كفاره گناهان حضرت علی ـ علیه السلام ـ می فرماید: «الله الله فی الزكاه. فانها تطفیء غضب ربكم»[8] شما را به خدا، شما را به خدا درباره زكات (دقت كنید)، كه البته زكات غضب پروردگار را فرو می نشاند. خداوند می فرماید: «اِنّی مَعَكُم لَئِنْ أَقَمْتُمُ الصَّلاهَ وَ آتَیْتُمُ الزَّكاهَ وَ آمَنْتُمْ بِرُسُلِی وَ عَزَّرْتُمُوهُمْ وَ أَقْرَضْتُمُ اللَّهَ قَرْضاً حَسَناً لَأُكَفِّرَنَّ عَنْكُمْ سَیِّئاتِكُمْ»[9] من با شما هستم، اگر نماز را برپا دارید و زكات را بپردازید و به رسولان من ایمان بیاورید و آنها را یاری كنید و به خدا قرض الحسنه بدهید (در راه او، به نیازمندان كمك كنید)، گناهان شما را می پوشانم (می بخشم) 9. ورود به باغ های الهی «لَئِنْ أَقَمْتُمُ الصَّلاهَ وَ آتَیْتُمُ الزَّكاهَ وَ آمَنْتُمْ بِرُسُلِی وَ عَزَّرْتُمُوهُمْ وَ أَقْرَضْتُمُ اللَّهَ قَرْضاً حَسَناً لَأُكَفِّرَنَّ عَنْكُمْ سَیِّئاتِكُمْ وَ لَأُدْخِلَنَّكُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِی مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ فَمَنْ كَفَرَ بَعْدَ ذلِكَ مِنْكُمْ فَقَدْ ضَلَّ سَواءَ السَّبِیلِ»[10] اگر نماز را برپا دارید و زكات را بپردازید و به رسولان من ایمان بیاورید، قطعاً شما را در باغهایی از بهشت، كه نهرها از زیر درختانش جاری است، وارد می كنم. 10. سبب گشایش برای مردگان شخصی به امام صادق ـ علیه السلام ـ گفت: برادرم از دنیا رفت در حالی كه زكات زیادی به عهده اش بود. من آنها را پرداخت كردم. امام فرمود: با این عمل مشكل او برطرف می شود.[11] 11. سبب استجابت دعا در روایتی می خوانیم: هر كس می خواهد دعای او مستجاب شود، لقمه خود را حلال كند و یكی از راه های حلال كردن لقمه، پرداخت حق خدا (خمس و زكات) است. 12. شرط حلال شدن روزی امام صادق ـ علیه السلام ـ فرمود: «فادّوا إلی اللهِ حقَّ ما رزقكم یطیب الله لكم بقیَّته»[12] اگر حق آن چه را كه خداوند رزق شما قرار داده بپردازید، باقیمانده آن برای شما طیب و حلال است. 13. سبب قبولی نماز پیامبر ـ صلی الله علیه و آله ـ فرمود: زَكّوا اموالكم تقبل صلاتكم[13] زكات اموال خود را بپردازید تا نمازتان قبول شود. 14. پس انداز مطمئن خداوند در قرآن می فرماید: «وَ أَقِیمُوا الصَّلاهَ وَ آتُوا الزَّكاهَ وَ ما تُقَدِّمُوا لِأَنْفُسِكُمْ مِنْ خَیْرٍ تَجِدُوهُ عِنْدَ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ بِما تَعْمَلُونَ بَصِیرٌ»[14] نماز را به پا دارید و زكات را بپردازید. آنچه از عمل خیر كه برای خودتان از پیش فرستاده اید، نزد خداوند خواهید دید. به درستی كه خداوند به آنچه انجام می دهید آگاه است. و نیز می فرماید: «وَ ما تُنْفِقُوا مِنْ خَیْرٍ فَلِأَنْفُسِكُمْ»[15] آنچه كه انفاق كنید برای خود شماست. و یا می فرماید: «وَ ما تُنْفِقُوا مِنْ خَیْرٍ یُوَفَّ إِلَیْكُمْ وَ أَنْتُمْ لا تُظْلَمُونَ»[16] و آنچه كه انفاق می كنید به شما باز می گردد و به شما ظلم نمی شود. چون زكات در حقیقت ذخیره قیامت انسان است، در حقیقت، مالی فانی با پرداخت زكات ابعادی جاودانه پیدا می كند. كامیابی های احتمالی و موقت و پر درد سر دنیا را می توان از طریق پرداخت زكات به كامیابی های قطعی و دائمی و بی دردسر تبدیل نمود. گر بریزد برگ های این چنار برگ بی برگیش بخشد كردگار گر نماند از جود در دست تو مال كی كند فضل الاهت پایمال؟ هر كه كارد گردد انبارش تهی لیك اندر مزرعه باشد بهی[17] 15. سبب زندگی شیرین امام صادق ـ علیه السلام ـ فرمود: اگر مردم حقوق خود را ادا كنند، قطعاً در زندگیِ شرینی به سر خواهند برد. [18] 16. خواب راحت به امام گفتند فلانی در خواب به مشكلات و ناگواری هایی بر می خورد؟! امام فرمود: این به خاطر آن است كه زكات خود را در راه صحیح مصرف نمی كند.[19] 17. نشانه بی نقص بودن و كمال اسلام و ایمان ـ «تمام اسلامكم اداء الزكاه»[20] ـ «... سبعه من كنّ فیه فقد استكمل حقیقه الایمان... و ادّی زكاه ماله...»[21] «... هفت چیز است كه اكر در كسی باشند حقیقت ایمان در او كامل شده ... و پرداختن زكات مالش...» ـ پیامبر اسلام ـ صلی الله علیه و آله ـ و حضرت علی ـ علیه السلام ـ فرمود: علامت و نشانه مؤمنان و شیعیان ما سه چیز است: نماز، روزه، زكات.[22] 18- آیین پایدار در سوره بینه، پس از آن كه نام نماز و زكات را می برد می فرماید: «وَ ما أُمِرُوا إِلاَّ لِیَعْبُدُوا اللَّهَ مُخْلِصِینَ لَهُ الدِّینَ حُنَفاءَ وَ یُقِیمُوا الصَّلاهَ وَ یُؤْتُوا الزَّكاهَ وَ ذلِكَ دِینُ الْقَیِّمَهِ»[23] و به آنها دستوری داده نشده بود جز اینكه خدا را بپرستند در حالی كه دین خود را برای او خالص كنند (و از شرك به توحید باز گردند) و نماز را برپا دارند و زكات را بپردازند و این است آیین مستقیم و پایدار. آثار نپرداختن زكات 1. تلف شدن اموال امام صادق ـ علیه السلام ـ فرمود: «ما ضاع مال فی برّ و لا بحر الا بتضییع الزكاه»[24] هیچ مالی در خشكی یا دریا ضایع و تلف نمی شود، مگر به خاطر آن كه زكات آن پرداخت نشده باشد. آن حضرت در حدیث دیگری فرمودند: «حصّنوا اموالكم بالزكوه و انا ضامن لكل ما یتوی فی برّ او بحر بعد اداء حق الله فیه من التلف»[25] اموال خود را از طریق پرداخت زكات بیمه كنید. اگر بعد از پرداختن زكات مالی تلف شد، من ضامن آن هستم. از رسول گرامی اسلام نقل شده است كه: بندگان خدا هیچ شبی را به صبح نمی رسانند مگر اینكه دو فرشته فرود آمده و یكی می گوید: خدایا به انفاق كنندگان پاداش و بدل ده و دیگری می گوید: خدایا مال بخیلان را تلف كن. [26] گفت پیغمبر كه دائم بهر پند دو فرشته خوش منادی می كنند. كای خدایا منفقان را سیر دار هر دِرَمشان را عوض ده صد هزار ای خدایا ممسكان را در جهان تو مده الا زیان اندر زیان[27] 2. اتلاف دو برابر در روایات می خوانیم: «من منع حقا لله عزّ و جلّ انفق فی باطل مثلیه»[28] كسی كه حق خدا را نپردازد و در راه حق مال خود را صرف نكند، دو برابر آن مقدار را در راه باطل صرف خواهد كرد. 3. هزینه شدن اضطراری مال در راه اشرار رسول خدا ـ صلی الله علیه و آله ـ فرمود: «من منع ماله من الاخیار اختیارا صرّف الله ماله فی الاشرار اضطراراً»[29] كسی كه مال خود را اختیاراً از مصرف در راه خوبان باز دارد، خداوند مال او رادر راه اشرار با اجبار صرف خواهد نمود. 4. هزینه شدن مال در راه گناه امام صادق ـ علیه السلام ـ فرمود: «و اعلم انّه من لم ینفق فی طاعه الله أبتلی بان ینفق فی معصیه الله و من لم یمش فی حاجه ولی الله ابتلی بان یمشی فی حاجه عدوالله»[30] آگاه باشید! كسی كه مال خود را در راه اطاعت خداوند صرف نكند، به هزینه كردن آن در راه معصیت خداوند گرفتار می شود و هر كس در حل مشكلات ولیّ خدا گامی برندارد، خداوند او را به تلاش و حركت در راه حلّ مشكلات دشمن خدا گرفتار می كند. 5. كمبود و قحطی رسول خدا ـ صلی الله علیه و آله ـ فرمود: «لاتزال امتی بخیر ما تحابوا و اقاموا الصلوه و اتوا الزكاه فاذا لم یفعلوا ذلك ابتلوا بالقحط و السنین»[31] امت من مادامی كه یكدیگر را دوست بدارند و اهل نماز و زكات باشند در خیر و سعادت به سر می برند، ولی اگر این گونه نباشند، گرفتار قحطی می شوند. 6. محروم شدن از تولیت و تعمیر مراكز دینی در سوره توبه می خوانیم كه: تعمیر و آباد كردن مساجد تنها سزاوار كسانی است كه به خدا و روز قیامت ایمان آورده و نماز را به پا دارند و زكات مال خود بدهند و از غیر خدا نترسند آنها امیدوار باشند كه از هدایت یافتگان راه خدا هستند.[32]
[1] . جامع الاحادیث، ج 9، ص 50. [2] . جامع الاحادیث، ج 9، ص 65. [3] . مثنوی معنوی دفتر دوم، بیت 900. [4] . جامع الاحادیث، ج 9،ص 33. [5] . سوره اعراف، آیه 156، سوره توبه، آیه 71. [6] . سوره مائده، آیه 12. [7] . سوره لیل، آیات 7-5. [8] . وسایل، ج 6، ص 10. [9] . سوره مائده، آیه 12. [10] . سوره مائده، آیه 12. [11] . جامع الااحادیث، ج 9، ص 223. [12] . جامع الاحادیث، ج 9، ص 53. [13] . جامع الاحادیث، ج 9، ص 29. [14] . سوره بقره، آیه 110. [15] . سوره بقره، آیه 272. [16] . همان. [17] . مثنوی معنوی، دفتر اول، بیت 42-2237. [18] . جامع الاحادیث، ج 9، ص 70. [19] . همان، ص 273. [20] . كنزالعمال، ج 6، ص 96. [21] . جامع الاحادیث، ج 9، ص 45. [22] . همان، ص 35. [23] . سوره بینه، آیه 5. [24] . كافی، ج 3، ص 505. [25] . بحار، ج 93، ص 130. [26] . صحیح بخاری، ج 1، ص 264، احادیث معنوی، ص 22. كافی، ج 4، ص 42 و وسائل الشیعه،ج 3، دفتر دوم، بیت 1-380، مستدرك وسایل، ج 15، ص 261. [27] . مثنوی معنوی، دفتر دوم بیت 1-380. [28] . كافی. ج 3، ص 506. [29] . بحار، ج 96، ص 130. [30] . وسائل، ج 6، ص 25. [31] . جامع الاحادیث، ج 9، ص 48. [32] . سوره توبه، آیه 18
................................................................................
| زكات |
7. بی بركتی رسول خدا ـ صلی الله علیه و آله ـ فرمود: «اذا منعت الزكاه منعت الارض بركاتها»[1] هرگاه زكات پرداخت نشود، زمین بركات خود را از مردم باز می دارد. ابر ناید از پی منع زكات وز زنا افتد وبا اندر جهات و در حدیث دیگری می خوانیم: اگر توانگران زكات مال خود را نپردازند، خداوند باران رحمت خود را از مردم باز می دارد.[2] در حدیث دیگری از امام باقر ـ علیه السلام ـ می خوانیم: اگر زكات پرداخت نشود، بركت از كشاورزی و میوه ها و معادن برداشته می شود.[3] 8. گسترش فقر «اذا منعت الزكاه ظهرت الحاجه»[4] هرگاه مردم زكات ندهند، نیاز مردم آشكار می گردد. «اذا منعت الزكاه ساءت حال الفقیر و الغَنیّ»[5] هرگاه مردم زكات ندهند، حال فقرا و ثروتمندان بد می شود. 9. مرگ چهارپایان امام رضا ـ علیه السلام ـ فرمود: «اذا حبست الزكاه ماتت المواشی»[6] هر گاه زكات پرداخت نشود، چهارپایان می میرند. 10. محروم شدن از رحمت امام صادق ـ علیه السلام ـ فرمود: كسی كه حق خداوند را از مالش نپردازد، سزاوار است خداوند رحمت خود را از او دریغ كند.[7] 11. اخراج از مسجد امام باقر ـ علیه السلام ـ فرمود: روزی پیامبر اكرم ـ صلی الله علیه و آله ـ وارد مسجد شدند و با جمله «قم یا فلان، قم یا فلان، قم یا فلان»، پنج نفر را از مسجد اخراج كردند و فرمودند: شما كه زكات نمی دهید از مسجد بیرون بروید.[8] آری، نمازگزار واقعی بخیل نیست: «إِذا مَسَّهُ الْخَیْرُ مَنُوعاً إِلاَّ الْمُصَلِّینَ»[9] «و چون مال و دولتی به او رو كند (بخل ورزد و) منع (احسان) نماید مگر نماز گزاران حقیقی.» 12. علامت نفاق آیه 67 سوره توبه كه سیمای منافقان را بیان می كند، می فرماید: «الْمُنافِقُونَ وَ الْمُنافِقاتُ بَعْضُهُمْ مِنْ بَعْضٍ یَأْمُرُونَ بِالْمُنْكَرِ وَ یَنْهَوْنَ عَنِ الْمَعْرُوفِ وَ یَقْبِضُونَ أَیْدِیَهُمْ نَسُوا اللَّهَ فَنَسِیَهُمْ» آنان همدیگر را به منكر دعوت و از معروف بازداشته و دست خود را از كمك به دیگران باز می دارند و (این گونه) خدا را فراموش می كنند. خداوند نیز با آنان چون فراموش شدگان رفتار می كند. 13. قبول نشدن نماز و عبادات در روایات می خوانیم: «ایّها الناس ادّوا زكاه اموالكم فمن لا یزكّی لا صلوه له و من لا صلوه له لا دین له و من لا دین له لا حج و لا جهاد له»[10] قبولی تمام اعمال،وابسته به قبولی نماز است و قبولی نماز وابسته به پرداخت زكات. امام رضا ـ علیه السلام ـ فرمود: خداوند نماز و زكات را همتا و مقرون یكدیگر قرار داده و نماز بی زكات پذیرفته نیست.[11] حضرت موسی ـ علیه السلام ـ جوانی را دید كه نماز با حالی می خواند، به خداوند گفت: چه نماز زیبایی دارد! به او وحی شد كه نماز او زیباست، ولی این جوان بخیل است و زكات نمی پردازد و تا زمانی كه زكات ندهد، نمازش قبول نیست.[12] رسول خدا ـ صلی الله علیه و آله ـ فرمود: نماز كسی كه زكات نمی پردازد، هم چون لباس كهنه ای درهم پیچیده و به صورت او پرتاب می شود.[13] 14. همردیف رباخواران حضرت علی ـ علیه السلام ـ فرمود: «مانع الزكاه كآكل الربا»[14] كسی كه زكات ندهد، همچون رباخوار است. پرداخت نكردن زكات، نوعی سرقت است. در حدیث می خوانیم: سه نوع سارق و دزد داریم: یكی از آنان كسی است كه زكات نمی دهد.[15] 15. شرك، علت نپرداختن زكات «ما خان الله احد شیئاً من زكاه ماله الا مشرك بالله»[16] نپرداختن زكات، خیانت و شرك به خداوند است.
[1] . جامع الاحادیث، ج 9، ص 52. [2] . جامع الاحادیث، ج 9، ص 52. [3] . كافی، ج 2، ص 374. [4] . جامع الاحادیث، ج 9، ص 58. [5] . جامع الاحادیث، ج 9، ص 43. [6] . وسایل الشیعه، ج 9، ص 31. [7] . جامع الاحادیث، ج 9، ص 57. [8] . جامع الاحادیث، ج 9، ص 31. [9] . سوره معارج، آیه 22-21. [10] . مستدرك، ج 1، ص 75. [11] . جامع الاحادیث، ج 9، ص 30 و 33. [12] . همان، ص 30 و 33. [13] . همان، ص 33. [14] . همان، ص 63. [15] . تهذیب ج 10، ص 153؛ وسائل، ج 21، ص 268. [16] . بحار، ج 96، ص 29؛ مستدرك، ج 7، ص 24. | |